کرم غوزه پنبه، Helicoverpa armigera Hübner، یکی از مخرب ترین آفات پنبه است که هم عملکرد و هم کیفیت پنبه به شدت تحت تأثیر شیوع آن قرار دارد. این آفت در اکثر مناطق پنبه کاری کشور نظیر گرگان ، گنبد ، دشت مغان ، کرمان و فارس انتشار دارد و از نظر قرنطینه ای به عنوان یک آفت قرنطینه A2 توسط EPPO فهرست شده است.

شناسایی کرم قوزه پنبه (Helicoverpa armigera) و مبارزه با آن

 

نام علمی : Helicoverpa armigera

نام انگلیسی : cotton bollworm

دیگر نام های علمی :

  • Heliothis obsoleta
  • Heliothis fusca
  • Chloridea obsoleta
  • Chloridea armigera

میزبان های کرم قوزه پنبه

مهم‌ترین میزبان‌های زراعی که H. armigera آفت اصلی آن‌ها است، پنبه، لوبیا، نخود، گوجه‌فرنگی، سورگوم و لوبیا چشم بلبلی است. سایر میزبان ها شامل بادام زمینی، بامیه، سویا، یونجه، ، سایر لگومینوزا، تنباکو، سیب زمینی، ذرت، تعدادی درخت میوه، درختان جنگلی و … طیف وسیعی از محصولات سبزیجات و طیف گسترده ای از گونه های گیاهی وحشی که از رشد لارو این آفت حمایت می کنند

نام گیاهخانوادهنام گیاهخانواده
بامیهAbelmoschusنخود کفتریFabaceae
آکالیفا (میزبان وحشی)Euphorbiaceae گل همیشه بهارAsteraceae
گل ابریAsteraceaeمینای چینیAsteraceae
شب خسبFabaceaeچایTheaceae
پیازLiliaceaeفلفلSolanaceae
موسیرLiliaceaeهندوانهCucurbitaceae
تاج خروسAmaranthusپرتقالRutaceae
علف شیرAsclepiadaceaeپیچک صحراییConvolvulaceae
مارچوبهLiliaceae خربزهCucurbitaceae
جو دوسرPoaceaeخیارCucurbitaceae
خانواده کلمیانBrassicaceae کتانMalvaceae

و بسیاری از میزبان دیگر که در این لیست جای نگرفتند

شناسایی کرم قوزه پنبه (Helicoverpa armigera) و مبارزه با آن

 

علائم خسارت کرم قوزه

  • بروی پنبه : حفره هایی در پایه جوانه های گل قابل مشاهده است، که در ادامه خسارت کاملا توخالی میشوند. برگچه ها به سمت پایین خم می شوند. برگ ها و شاخساره ها نیز ممکن است توسط لارو مصرف شوند. لاروهای بزرگتر در غوزه های سبز در حال بلوغ حفره ایجاد میکنند. غوزه های جوان پس از آسیب لارو سقوط می کنند. حشرات بالغ آن ها روی گونه های دارای برگ هایصاف تخم کمتری می گذارند.
  • بروی گوجه فرنگی : میوه های جوان مورد حمله قرار می گیرند و سقوط می کنند. لاروهای بزرگتر ممکن است به میوه های مسن تر نفوذ کنند. آلودگی های ثانویه توسط سایر میکروارگانیسم ها منجر به پوسیدگی می شود.
  • ذرت : تخم‌ها روی کلاله (Silk) گذاشته می‌شوند، لاروها به لپه‌ها حمله می‌کنند. آلودگی های باکتریایی ثانویه شایع هستند.
  • سورگوم : لاروها از دانه در حال رشد تغذیه می کنند و در طول روز در داخل سنبله پنهان می شوند. انواع رقم هایی با سنبله های فشرده ترجیح داده می شود.

زیست شناسی و بوم شناسی

در ایران، H. armigera به صورت شفیره، در زیر سطح خاک زمستان گذرانی می کند. در اوایل بهار وقتی که درجه حرارت هوا به حدود 18 تا 20 درجه سانتی گراد می رسد، حشرات بالغ ظاهر می شوند. ماده ها روی علف های هرز و گیاهان میزبان با اهمیت اقتصادی تخم می گذارند، اما معمولاً نسل اول از علف های هرز تغذیه می کند.

دوره تخم گذاری حدود 20 روز طول می کشد و در این مدت هر ماده 500-2700 تخم می گذارد. زمان مورد نیاز برای تفریخ تخم در تابستان 3-4 روز و در بهار و پاییز حدود یک هفته طول می کشد. دوره لاروی در تابستان 14-18 روز و در پاییز 17-21 روز طول می کشد. H. armigera در طول فصل رشد با توجه به شرایط آب و هوایی دو تا شش نسل تولید می کند. در شمال ایران که مهمترین منطقه پنبه‌کاری کشور است، سالانه چهار تا شش نسل وجود دارد.

مدت زمان مرحله زندگی حشرات بالغ بستگی به در دسترس بودن غذا مانند ساکارز یا شهد دارد. وزن شفیره (به عنوان محتوای چربی بدن)؛ درجه حرارت؛ و فعالیت، پروانه های ماده به طور کلی طولانی تر از نر عمر می کنند. در اسارت، طول عمر بین 1 تا 23 روز برای پروانه های نر و 5 تا 28 روز برای ماده متغیر بود.

شناسایی کرم قوزه پنبه (Helicoverpa armigera) و مبارزه با آن

شناسایی کرم قوزه پنبه (Helicoverpa armigera) و مبارزه با آن

شناسایی کرم قوزه پنبه (Helicoverpa armigera) و مبارزه با آن

 

دشمنان طبیعی کرم قوزه پنبه

گونه های مهم دشمنان طبیعی از محصولی به محصول دیگر و از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. تعداد پارازیتوئیدهای بسیار بیشتری در طیف وسیعی از کشورها ثبت شده است که در اینجا ممکن است لیست نشده باشند.

نام عامل کنترلنوعمرحله کنترل
Acanthaspis pedestrisشکارگرلارو
زنبور Trichogrammaپارازیت (انگل)تخم
Serratia marcescensبیمارگرلارو
باکتری Bacillus thuringiensisبیمارگرلارو
Copidosomaپارازیتتخم
سن شکارگر Oriusشکارگرتخم و لارو

پیشگیری و کنترل

H. armigera آفتی است که در بیشتر مناطقی که در آن خسارت ایجاد میکند از اهمیت زیادی برخوردار است و به طیف گسترده ای از مواد غذایی، دانه های روغنی، علوفه، محصولات کشاورزی و محصولات باغی آسیب می رساند. وضعیت آفت اصلی آن ریشه در تحرک، پلی فاژی، سرعت تولید مثل بالا و دیاپوز آن دارد که همه آنها را به خوبی برای بهره برداری از زیستگاه های گذرا مانند اکوسیستم های کشاورزی ساخته دست بشر سازگار می کند. تمایل آن به بخش‌های قابل برداشت از مواد غذایی ضروری و محصولات با ارزش بالا مانند پنبه، گوجه‌فرنگی، حبوبات و تنباکو هزینه‌های اقتصادی بالایی را ایجاد میکند.

برنامه مدیریت تلفیقی (IPM)

با توجه به نیاز به استفاده و بهره برداری از پتانسیل کنترل های بیولوژیک و کاهش وابستگی بیش از حد به کنترل شیمیایی، به ویژه در مواردی که مقاومت در برابر حشره کش ها وجود دارد، برنامه های مختلف IPM ایجاد شده است که در آن تاکتیک های کنترلی مختلف برای سرکوب آفات ترکیب می شوند. بر اساس آستانه اقتصادی و جستجوی منظم برای تعیین سطح جمعیت آفت، استفاده از مدل های کامپیوتری محصول و جمعیت برای ارزیابی نیاز، زمان بندی بهینه و محصول برای کاربرد آفت کش متفاوت است.

فرومون کرم قوزه پنبه (Helicoverpa armigera)

استفاده از تله های فرومونی برای کنترل کرم غوزه پنبه

 

مبارزه شیمیایی

 برای مبارزه شیمیائی علیه کرم قوزه پنبه 2_3نوبت سمپاشی توصیه می شود، بشکل زیر:

  • نوبت اول) در نیمه دوم تیر یا اوایل مرداد ماه
  • نوبت دوم) نیمه دوم مرداد ماه
  • نوبت سوم) نیمه دوم شهریور ماه

سموم شیمیایی توصیه شده شامل پروفنوفوس ، آزودرین و نوآکرون است که بسته به شرایط منطقه می تواند فرمولاسیون مختلفی مورد استفاده قرار گیرد

سایر روش های مبارزه

  • استفاده از گیاهان مقاوم : همانطور که در توضیحات بالا هم قید کردیم. سطح برگ صاف و یا خوشه های متراکم میتواند از تخم گذاری آفت برای گیاه جلوگیری کند.بنابراین با انتخاب یک رقم مناسب با ویژگی هایی که اثر مطلوبی بروی تخم گذاری یا تغذیه آفت دارند میتوانید در کاهش خسارت توسط این آفت اقدام نمایید
  • حذف علف های هرز
  • شخم پس از برداشت
  • استفاده از یخ آب زمستانه
  • استفاده از فرومون : تله های فرومونی راهکار مناسبی برای جذب حشرات بالغ و به دام انداختن آن ها هستند. محصولات مرتبط با فرومون و تله ی کرم غوزه ی پنبه را میتوانید به راحتی از مجموعه نوتریکا سفارش دهید.

 

منبع : Cabi.org